Szlakiem Adama Mickiewicza po kraju lat dziecinnych – Litwa

„Litwo, Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie; …” – zaczyna się inwokacja do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Natomiast w epilogu pojawia się fragment: „Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie święty i czysty, jak pierwsze kochanie (…)”.

Wycieczka na Litwę miała charakter pielgrzymki objazdowej. Pierwszym punktem było zwiedzanie Warszawy, głównym – podążanie szlakiem Adama Mickiewicza po Kownie i Wilnie, a finałem epizod w Sejnach, Świętej Lipce i Niepokalanowie. Litwa przywitała nas ładną, słoneczną pogodą i szumem błękitnego Niemna.


„Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną
Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,
Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych; (…)”
(fragment „Pana Tadeusza”).

Po chwili refleksji nad największą rzeką Litwy udaliśmy się na południe w stronę Żmudzi. Dotarliśmy do miejsca kultu tzw. Góry Krzyży w okolicach Szawle (Siauliai). Rękodzieła mają walor artystyczny i stanowią dorobek kulturowy mieszkańców Żmudzi, którzy do dziś pamiętają czasy ucisku carskiej Rosji, zsyłki na Syberię. Z jednej strony tysiące krzyży o różnych rozmiarach stanową hołd oddany tym, którzy zginęli w walce o niepodległość (powstania: listopadowe i styczniowe) bądź cierpieli prześladowania ze strony władz carskich, z drugiej symbolizują wierne trwanie zarówno Litwinów, jak i Żmudzinów przy wierze katolickiej. Posąg Jezusa Chrystusa odzwierciedla wyobrażenia Żmudzinów o Synu Bożym. Ciekawostką jest fakt, że Żmudzini przyjęli chrzest w 1413 roku.


Jezus Chrystus według wyobrażeń Żmudzinów.

 


Obecnie jest tu ponad 100 tys. dużych i małych krzyży
i figurek świętych oraz obrazów z zawieszonymi na nich różańcami.
(Źródło: http://www.lithuania.travel/pl/obiekty/gra-krzyy-w-szawlach/20246)

 

Rękodzieła sztuki żmudzińskiej.

Następnym etapem podróży było Kowno (Kaunas). Zwiedziliśmy Muzeum Adama Mickiewicza. Wieszcz narodowy w 1819 r. rozpoczął pracę jako nauczyciel literatury, historii i prawa w Kowieńskiej Szkole Powiatowej. W okresie wileńsko-kowieńskim (1819-1822) poeta zadebiutował I tomem poezji „Ballady i romanse” (1822 r.). Natomiast w II tomie poezji (1823 r.) ukazał się poemat „Grażyna” (poeta pracował nad nim zarówno w Kownie, jak i Wilnie).
Nie omieszkaliśmy zobaczyć słynnego w mieście Muzeum Diabłów, które stanowi oryginalną kolekcję figur czartów i wyobrażeń diabłów zbieranych przez malarza i kolekcjonera sztuki Antanasa Žmuidzinavičiusa. Po śmierci malarza kolekcję poszerzono o kolejne eksponaty. Oficjalna nazwa to Muzeum Twórczości i Zbiorów A. Žmuidzinavičiusa. Dziś liczy ponad 2 tys. eksponatów.

W latach 1819-1823 poeta mieszkał (z małymi przerwami) i pracował w Kownie.

Ostatnim punktem zwiedzania Kowna był zamek z XIV wieku, który wraz z dobudowanymi basztami przetrwał próbę czasu.

Zamek w Kownie, którego załoga dzielnie stawiała opór Krzyżakom.

Widok na ratusz w Kownie (Kaunas).

Następnym punktem wycieczki były Troki (Trakai). Miasto słynie z gotyckiego zamku wzniesionego w XIV i XV wieku przez wielkiego księcia litewskiego Kiejstuta i jego syna Witolda. Zamek na wyspie stanowi atrakcję turystyczną Litwy. Zamek trocki w zamierzeniach miał bronić Wilno przed napadami krzyżackimi od zachodu.

Poza tym mogliśmy degustować miejscowe rarytasy tzw. kołduny litewskie. Niektórzy uważają je za  potrawą Karaimów, czyli mniejszości etnicznej i religijnej zamieszkującej tereny dzisiejszej Litwy. Kołduny popularne są zwłaszcza na Warmii i Mazurach.

Piękny, gotycki zamek na wyspie położony na jeziorze Galwe.

Obecnie Muzeum Zamku Trockiego.

Ostatnim punktem wycieczki na Litwę, a zarazem miejscem docelowym była stolica kraju – Wilno (Vilnius). Udaliśmy się na Górę Trzech Krzyży, gdzie znajduje się pomnik – trzy białe krzyże. Na wzgórzu wzniesiono pomnik na pamiątkę męczeńskiej śmierci  siedmiu franciszkanów za czasów panowania wielkiego księcia litewskiego Olgierda (1345-1377).

Pomnik trzech białych krzyży w Wilnie.

Następnie podziwialiśmy perełki architektury gotyckiej, takie jak kościoły św. Anny  i św. Franciszka z Asyżu. Ponadto wrażenie wywarł kościół pw. św. św. Piotra i Pawła  zbudowany w stylu wczesnobarokowym. Pełni on również funkcję bazyliki. Natomiast w zabytkowej części Wilna w Zaułku Bernardyńskim uwagę turystów przykuwa pomnik Adama Mickiewicza (wykonany z granitu sprowadzonego z Wołynia).  Ciekawostką jest fakt, że w mieszkaniu na ul. Bernardyńskiej 11 (obecnie Muzeum Adama Mickiewicza) poeta napisał swój pierwszy poemat „Grażyna” (XII 1822 r.). „Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami” – powiedział autor „Pana Tadeusza”. 

Pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie.

Muzeum Adama Mickiewicza, ul. Bernardinu 11.

Rękopis „Pana Tadeusza” w muzeum.
Utwór powstał w Paryżu w latach 1832-1834.

Następnie udaliśmy się na słynny cmentarz na Rossie, gdzie spoczywa serce matki marszałka Józefa Piłsudskiego. Na cmentarzu, oprócz licznych nagrobków żołnierzy, znajduje się tablica upamiętniająca żołnierzy Armii Krajowej, którzy w lipcu 1944 r. w ramach operacji  „Ostra Brama” skutecznie walczyli o wyzwolenie Wilna spod okupacji niemieckiej.

Cmentarz na Rossie (nagrobki upamiętniające żołnierzy Armii Krajowej).

Nie omieszkaliśmy udać się na plac Katedralny, gdzie stoi pomnik wielkiego księcia litewskiego Giedymina, założyciela Wilna. Według legendy książę pokazuje mieczem, gdzie ma powstać miasto. Obok stoi jego koń, a na dole wyjący wilk.

Pomnik obrazuje „Legendę o żelaznym wilku”.

Najważniejszym punktem zwiedzania Wilna była modlitwa przed obrazem Matki Bożej Ostrobramskiej. To właśnie do niej zwrócił się w inwokacji do „Pana Tadeusza” Adam Mickiewicz: „Panno Święta … I w Ostrej świecisz Bramie! (…)”. Warto przypomnieć, że Adam jako dziecko ciężko zachorował, a rodzice modlili się właśnie do Matki Bożej Ostrobramskiej, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. „Ty, co gród zamkowy Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem! Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem”.

Obraz Matki Bożej Ostrobramskiej 

Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że w 2009 roku Wilno wraz z austriackim Linz było Europejską Stolicą Kultury. Dosyć oryginalny autobus z wymalowanymi na masce zabytkami miasta zrobił wrażenie na turystach („Ekskursijos po Vilniu”, czyli wycieczka po Wilnie).

Zachęcam do „Ekskursijos po Lietuva”, czyli wycieczki po Litwie śladami Adama Mickiewicza.

 

 

 

 

Written by marcobene

Jestem absolwentem Uniwersytetu Opolskiego kierunek filologia polska ze specjalnością europeistyka kulturoznawcza (2001-2006). Poza tym ukończyłem PWSZ w Raciborzu na kierunku historia ze specjalizacją edukacja regionalna (2006-2009).

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *